Dạy Toán cho con, I

Thi thoảng cũng có vài bà mẹ trẻ hỏi tôi kinh nghiệm dạy toán cho con. Yêu cầu của họ khá giản dị, kiểu: “làm thế nào để con mình giỏi và say mê toán mà lại vui vẻ thoải mái, sau này vừa thành đạt vừa hạnh phúc?” 🙂
Tôi chỉ muốn bảo: “Đầu tiên bạn nên cưới một nhà toán học thành đạt, mạnh khoẻ và biết yêu thương gia đình. Sau đó, và quan trọng nhất, hãy cầu nguyện mỗi ngày”.
Nghĩ trong đầu vậy chứ tôi thường cố gắng trả lời nghiêm túc, vì biết là mối quan tâm của các bà mẹ ấy là thật sự và rất nghiêm túc. Dạo này tần suất câu hỏi có vẻ tăng lên, chắc là vì tầm quan trọng của giáo dục khoa học bắt đầu được cảm nhận rõ rệt hơn, nên tôi chép lại các câu trả lời ở đây.
Thật ra dạy con giỏi toán thì không biết, chứ dạy các cháu bớt sợ toán chắc không quá khó. Sau đây là vài kinh nghiệm, cả từ bản thân và lượm lặt của người quen. Phần lớn chúng chỉ là “common sense”, và có thể áp dụng cho các môn khác.
1) Hãy bắt đầu sớm. Bạn có thể trò chuyện với con về các khái niệm cơ bản từ sớm, như đếm cùng con, hỏi chúng về số lượng của các đồ vật xung quanh, so sánh xem đĩa nào có nhiều kẹo hơn, hình này có mấy cạnh, mấy đỉnh. Mỗi ngày chỉ cần một vài đối thoại như vậy, từ lúc chúng 2-3 tuổi và bắt đầu biết về số lượng.
2) Học mà chơi. Hãy tự tạo ra các hoạt động vui để bổ sung cho bài học ở trường và làm chúng đỡ khô khan. Ví dụ khi học phép cộng, bạn có thể làm các que bằng lego có độ dài 1,2,3,4,5, rồi chơi trò chọn 2 que có tổng bằng 7. Vừa giúp chúng nhớ về phép cộng, vừa giới thiệu cho chúng phép trừ. Có thể thay đổi hình thức chơi, như mỗi người đến lượt chọn 1 que, hay cho phép dùng nhiều hơn 2 que miễn là tổng vẫn bằng 7.  Hay bạn có thể đàm luận với chúng xem số nào là số lớn nhất.  Đây là một cách hay để giới thiệu về logic, khái niệm vô hạn, v.v.
3) Yêu thương và kiên nhẫn. Đừng nổi nóng nếu con bạn mãi vẫn chưa nhận ra là 2+2 bằng 4. Toán học bao gồm những khái niệm rất khó (ngay cả những thứ tưởng chừng đơn giản như phép cộng) mà loài người mất hàng chục ngàn năm để phát triển, không dễ để tiếp thu nhất là với một bộ óc non nớt của trẻ thơ. Nhiều khả năng hồi bé bạn (và tôi) ngu hơn chúng bây giờ. Nếu sau vài lần mà đứa trẻ vẫn mắc lỗi, hãy chuyển đề tài và quay lại chủ đề đó sau. Khi con làm đúng, hãy cổ vũ nhiệt tình. Trẻ con luôn khát khao sự chấp nhận của bố mẹ, nếu chúng thấy mặt bạn bừng sáng khi làm đúng phép cộng, chúng sẽ tự động liên hệ học toán với hạnh phúc.
4)  Không cần dạy trước chương trình ở trường. Làm thế bọn trẻ sẽ chán học với thầy cô. Hãy dạy chúng những khái niệm bổ trợ, các trò chơi thay vì “bám sát” chương trình học. Hãy nghĩ đến mục tiêu dài hạn. Dạy toán cho con là dạy cách suy nghĩ, cách giải quyết vấn đề một cách logic, cách kết nối và sáng tạo kiến thức, chứ không để lấy điểm. Thật ra thì khi chúng hiểu bản chất vấn đề và có sự thích thú, kết quả sẽ tự động cải thiện.
5) Tự học thêm. Có rất nhiều nguồn từ internet, sách vở để bạn tìm hiểu về giáo dục, về vẻ đẹp của toán học và khoa học. Toán học là một phần rất đặc sắc của văn hoá và lịch sử nhân loại, không khó để bạn rung động trước nó (mà không cần phải lấy  một trí thức). Nhất là nếu bạn biết ngoại ngữ. Khi bản thân bạn cảm nhận được những vẻ đẹp của tri thức nói chung và toán học nói riêng, bạn sẽ dạy con thuyết phục hơn. Nó cũng có lợi hơn cho điều 4.
Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s